Dangote Yazungumza na Masoko ya Hisa ya Afrika Kupanua Fursa ya Kununua Hisa za Kiwanda Chake cha Kusafisha Mafuta

Kampuni ya Dangote ya Nigeria imefanya mazungumzo na masoko ya hisa barani Afrika kuhusu kuwawezesha wawekezaji nje ya Nigeria kushiriki katika uuzaji wa awali wa hisa kwa umma (IPO) wa kiwanda chake cha kusafisha mafuta, wenye thamani ya dola bilioni 1.6 za Marekani. Hata hivyo, kwa mujibu wa mkuu wa soko la hisa la kikanda la Afrika Magharibi, tofauti za kisheria zimeifanya juhudi hiyo kuwa ngumu.

Mazungumzo Yaliyoanza Aprili

Edoh Kossi Amenounve, mtendaji mkuu wa BRVM, soko la hisa lenye makao yake Abidjan, aliliambia shirika la habari la Reuters kuwa mazungumzo hayo yalianza mwezi Aprili baada ya Dangote kuwaalika. Yamejikita katika namna masoko ya hisa kote barani Afrika yanavyoweza kushiriki katika IPO hiyo licha ya kuwa na kanuni tofauti za kuorodhesha hisa.

Changamoto ya Kufikia Muafaka

“Haikuwa rahisi kufikia aina fulani ya muafaka kuhusu namna IPO inavyoweza kuendeshwa katika masoko haya yote tofauti,” Amenounve alisema pembeni mwa Mkutano wa Kifedha wa Afrika (Africa Financial Summit) uliofanyika Luanda.

Alieleza kuwa mojawapo ya njia zilizozingatiwa ilikuwa kutumia Stakabadhi za Amana za Kimataifa (Global Depositary Receipts – GDRs), ambazo zingeruhusu hati zinazowakilisha hisa hizo kuorodheshwa katika masoko mengine ya hisa ya Afrika, kama ilivyofanyika nchini Kenya na Botswana.

Mahitaji Makubwa Kutoka kwa Wawekezaji

Watu wenye ufahamu wa suala hilo waliiambia Reuters kuwa IPO ya kiwanda hicho, iliyofungwa tarehe 28 Oktoba, ilivutia mahitaji ya takriban naira trilioni 6.4 (takriban dola bilioni 4.75 za Marekani, kwa kiwango rasmi cha Benki Kuu ya Nigeria cha takriban naira 1,346 kwa dola moja) kutoka kwa wawekezaji binafsi na wa kitaasisi wa Nigeria — karibu mara tatu ya kiasi kilichotolewa sokoni.

Hisa hizo zinatarajiwa kuorodheshwa katika Soko la Hisa la Nigeria (Nigerian Exchange) baadaye mwezi Novemba.

Wito wa Kuoanisha Kanuni

Kwa mujibu wa Amenounve, kwa sasa kampuni zinazotaka kuorodhesha hisa katika nchi kadhaa za Afrika zinalazimika kupata idhini tofauti kutoka kwa mamlaka ya usimamizi wa masoko ya mitaji ya kila nchi. Aliwahimiza wasimamizi hao kuelekea kwenye utaratibu wa kutambua maamuzi ya kila mmoja.

“Ikiwa unataka kurahisisha mchakato wa aina hii, labda ni wakati wa kufikiria kuoanisha kanuni na kutambuana kwa pande zote,” alisema.

Aliongeza kuwa teknolojia inayohitajika kwa biashara ya hisa kuvuka mipaka tayari ipo kupitia Mradi wa Kuunganisha Masoko ya Hisa ya Afrika (African Exchanges Linkage Project – AELP), lakini vikwazo vya kisheria bado vipo.

Mipango Mipya ya BRVM

Katika suala jingine, Amenounve alisema BRVM imeahirisha hadi mwaka 2027 uzinduzi wa soko la kwanza la mikataba tegemezi (derivatives) Afrika Magharibi, kutokana na kazi za kisheria na kiteknolojia ambazo bado hazijakamilika. Bidhaa za awali zitajumuisha mikataba ya bei ya baadaye (forwards) kwa fahirisi za soko na hisa teule.

Pia alisema soko hilo linatarajia IPO moja au mbili mwaka 2027, na kwamba ni “muhimu sana, sana” kupanua wigo zaidi ya utegemezi wake mkubwa kwa sekta za benki na mawasiliano ya simu.

“Mustakabali wa bara hili pia uko katika madini, kilimo, uendelezaji wa viwanda, na nishati,” aliongeza.