WHO: Uhaba wa Fedha Unatishia Juhudi za Kutokomeza Polio Afrika

Shirika la Afya Duniani (WHO) limesema zaidi ya watoto milioni 168 katika nchi 22 za Afrika walipata angalau dozi moja ya chanjo ya polio kati ya Januari na Septemba 2026, lakini limeonya kuwa uhaba wa fedha unaweza kudhoofisha juhudi za kuutokomeza ugonjwa huo barani.

Mafanikio ya Kampeni za Chanjo

Akitoa ujumbe wa Siku ya Polio Duniani 2026, Mkurugenzi wa WHO Kanda ya Afrika, Dkt. Mohamed Janabi, alisema watoto hao walifikiwa kupitia awamu 55 za kampeni za chanjo. Aliongeza kuwa tathmini huru zilizofanyika mwaka huu zilithibitisha kumalizika kwa milipuko ya virusi vya polio aina ya 2 nchini Burundi, Ghana, Guinea-Bissau, Jamhuri ya Kongo na Uganda.

“Kila mtoto anapaswa kupata nafasi ya kukua bila polio. Hata hivyo, ugonjwa tunaoweza kuuzuia bado unasababisha ulemavu wa kudumu wa kupooza, unabadilisha maisha ya watoto na kuweka mzigo wa kudumu kwa familia zao,” alisema.

Maeneo Yaliyo Hatarini

Janabi alisema ufinyu wa bajeti unazilazimisha nchi kuelekeza kampeni katika maeneo yenye hatari kubwa zaidi, na kuziacha jamii nyingine bila kinga ya kutosha. Alitaja Bonde la Ziwa Chad na Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo (DRC) kuwa maeneo yanayotia wasiwasi, huku awamu za ziada za chanjo nchini DRC zikikosa ufadhili. Kugunduliwa kwa virusi vya polio aina ya 1 nchini Madagascar, baada ya mlipuko wa awali kumalizika mwaka 2025, kunaonyesha jinsi mafanikio yanavyoweza kupotea haraka.

Changamoto za Kuwafikia Watoto

Alieleza kuwa migogoro, watu kuyakimbia makazi yao, vikwazo vya kijiografia na wasiwasi kuhusu chanjo vinawazuia baadhi ya watoto kupata dozi zote zinazohitajika.

“Kusogeza huduma karibu na familia lazima kuende sambamba na kuwasikiliza wazazi na kujibu maswali yao kwa heshima,” alisema.

Maabara na Ufuatiliaji Waimarishwa

Mwaka 2025, maabara za kanda hiyo zilipima zaidi ya sampuli 100,000 za polio, na zaidi ya asilimia 90 zilichambuliwa ndani ya muda uliokubaliwa. Idadi ya maabara zenye uwezo wa kuchambua vinasaba vya virusi (sequencing) iliongezeka kutoka mbili hadi nne, huku maabara ya Maiduguri nchini Nigeria ikipata ithibati mwaka huu.

Wito kwa Serikali na Wafadhili

Janabi alizitaka serikali kuongeza uwekezaji wa ndani, na wadau wa kimataifa kutoa ufadhili wa kutosha na unaotabirika kwa kampeni za chanjo, ufuatiliaji na kukabiliana na milipuko.

“Kutokomeza polio kuko karibu kufikiwa, lakini kunahitaji mtazamo wa dharura, hatua za haraka, ufadhili endelevu, uwajibikaji thabiti na dhamira ya kisiasa,” alisema.