Mabaraza ya kiuchumi ya kikanda barani Afrika yametoa wito wa kuanzishwa kwa mfuko wa pamoja wa ufadhili na mfumo wa ununuzi ulioratibiwa wa vifaa vya tiba, ili kuimarisha maandalizi ya dharura za kiafya na kupunguza utegemezi wa majibu ya kikanda yaliyogawanyika wakati wa milipuko ya magonjwa.
Mapendekezo hayo yalipitishwa katika mkutano uliofanyika Lusaka, Zambia, kuanzia Oktoba 14 hadi 16, ukiwakutanisha mabaraza matano ya kiuchumi ya kikanda — IGAD, SADC, COMESA, EAC na ECCAS — pamoja na washirika wa afya wa kikanda na kimataifa. Mabaraza hayo yalipendekeza kuanzishwa kwa mfuko wa ufadhili wa kikanda, ukisaidiwa na Tume ya Kiuchumi ya Umoja wa Mataifa kwa Afrika (UNECA) na Shirika la Afya Duniani (WHO), ili kudumisha mafanikio ya maandalizi na majibu ya dharura za kiafya zaidi ya ufadhili wa sasa wa miradi.
Mabaraza hayo yalisisitiza umuhimu wa nchi kuratibu uwekezaji katika uzalishaji wa ndani wa bidhaa za afya, yakionya dhidi ya kurudia uwekezaji unaofanana ambao unaweza kukosa tija kibiashara. “Mabaraza ya kiuchumi ya kikanda yanapaswa kuzihimiza nchi kujenga juu ya uwezo uliopo badala ya kufuata uwekezaji unaofanana ambao huenda ukawa hauna tija kibiashara,” yanasomeka mapendekezo hayo. Yalipendekeza pia mifumo ya ununuzi wa pamoja — ikiwemo makadirio ya pamoja ya mahitaji, ununuzi ulioratibiwa na mikataba ya muda mrefu — ili kuunda masoko yenye uhakika zaidi kwa bidhaa za afya zinazozalishwa barani Afrika.
Mapendekezo hayo yanataka ushirikiano mkubwa zaidi kati ya mashirika ya afya ya Umoja wa Afrika, WHO na mabaraza ya kikanda, ili kuoanisha vipaumbele vya uzalishaji na udhibiti wa dawa na maandalizi ya milipuko. Shirika la Madawa la Afrika (AMA) na mabaraza ya kikanda yanatarajiwa kuimarisha ushirikiano wa kiudhibiti na kuunga mkono mamlaka za kitaifa za udhibiti, huku Africa CDC na mabaraza hayo yakitarajiwa kubainisha bidhaa za tiba zenye kipaumbele wakati wa dharura za kiafya.
Zaidi ya uzalishaji, mapendekezo hayo yanataka uwekezaji ulioratibiwa katika vituo vya mipakani na makubaliano rasmi ya mipakani ili kuboresha ugunduzi na usimamizi wa milipuko ya magonjwa. Nchi zinahimizwa kuoanisha taratibu za uendeshaji, kuboresha ushirikiano wa taarifa, na kuimarisha mafunzo ya magonjwa ya mlipuko, mitandao ya maabara za kikanda, na mbinu ya Afya Moja inayounganisha afya ya binadamu, wanyama na mazingira.
Mkutano huo uliitishwa na IGAD kwa ushirikiano na Jumuiya ya Afya ya Mashariki, Kati na Kusini mwa Afrika (ECSA-HC) chini ya Mpango wa Maandalizi, Majibu na Ustahimilivu wa Dharura za Kiafya kwa Mashariki na Kusini mwa Afrika (HEPRRP-AFE), ulioanza Machi 2024 na unatarajiwa kuendelea hadi Machi 2030, ukihusisha nchi 11: Angola, Botswana, Burundi, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, Ethiopia, Kenya, Malawi, Msumbiji, Rwanda, São Tomé na Príncipe, na Zambia.
Comments
0