Zambia Kusaini Mkataba wa Afya wa Dola Bilioni 1.5 na Marekani Baada ya Mvutano Kuhusu Data

Serikali ya Zambia itasaini makubaliano yatakayoiwezesha kupokea dola bilioni 1.5 za Marekani kama ufadhili wa sekta ya afya kutoka Marekani, baada ya kutatua wasiwasi uliokuwepo kuhusu ombi la Washington la kupatiwa data za matibabu, waziri wa afya wa nchi hiyo alisema Jumanne.

Kusainiwa Alhamisi

Akizungumza na waandishi wa habari, Waziri wa Afya Roma Chilengi alithibitisha tarehe ya kusaini. “Serikali inafurahi kutangaza kwamba itasaini makubaliano hayo ... siku ya Alhamisi,” alisema.

Kwa mujibu wa waziri huyo, chini ya makubaliano hayo Marekani itatoa dola bilioni 1.5 kwa kipindi cha miaka mitano, huku Zambia ikitumia dola bilioni 2.1.

Mvutano Kuhusu Faragha ya Data

Mazungumzo yalikwama mapema mwaka huu kutokana na wasiwasi wa Zambia kuhusu faragha ya data, pamoja na jaribio la Marekani kuuhusisha ufadhili huo na upatikanaji wa madini muhimu. Zambia na mataifa mengine ya Afrika yamekuwa na shaka kuhusu maombi ya kuzitaka zishiriki kwa kiasi kikubwa data za matibabu na Marekani kama sharti la kupata fedha.

Masharti Yaliyolegezwa

Chilengi alisema ushirikishaji wa data utahusu tu taarifa zinazohitajika kufuatilia na kutathmini programu za afya zinazofadhiliwa na Marekani. Kifungu ambacho kingeilazimu Zambia kuipatia Marekani sampuli za matibabu za wagonjwa pindi zitakapohitajika kiliondolewa.

Madini Muhimu Hayamo Kwenye Mkataba

Alipoulizwa iwapo ufadhili huo ulitegemea Marekani kupata fursa ya uchimbaji madini, Chilengi alisema “hakuna kutajwa kwa madini muhimu” katika mkataba huo wa afya. Aliongeza kuwa pia hana taarifa za makubaliano mengine tofauti kuhusu madini muhimu yanayojadiliwa na Marekani.

Mtazamo Mpya wa Misaada ya Marekani

Marekani ni mfadhili mkubwa wa programu za VVU/UKIMWI, malaria na afya ya umma katika taifa hilo la Kusini mwa Afrika linalozalisha shaba.

Nchi za Afrika zikiwemo Kenya, Tanzania na Uganda tayari zimesaini mikataba kama hiyo ya afya na Marekani, ambayo ni sehemu ya mtazamo mpya wa utawala wa Trump kuhusu misaada ya kigeni, unaolenga nchi maskini kuhama kutoka kutegemea misaada hadi kujitegemea. Ghana na Zimbabwe zilikataa mikataba hiyo kutokana na matakwa ya kushirikisha data.