Mwenyekiti wa Dangote Group, Alhaji Aliko Dangote, yuko katika mazungumzo na serikali ya Ghana kuhusu mpango unaopendekezwa wa kusindika tani 500,000 za kakao. Hatua hiyo inakuja wakati Ghana ikitafuta kubakiza mapato zaidi kutokana na mazao yake ya kilimo kwa kupanua usindikaji wa ndani.
Waziri wa Fedha wa Ghana, Dkt. Cassiel Ato Forson, aliweka wazi mazungumzo hayo katika mahojiano mwishoni mwa wiki, baada ya kuwasilisha Bajeti ya nchi hiyo ya mwaka 2027 bungeni. Mpango huo ungepanua uwekezaji wa Dangote katika kilimo hadi kwenye usindikaji wa kakao, na kuunga mkono azma ya Ghana ya kuhamishia sehemu kubwa zaidi ya mnyororo wa thamani wa kakao ndani ya uchumi wake.
Forson alisema majadiliano bado yanaendelea na masharti ya mkataba unaopendekezwa yanapitiwa. Hakutangaza makubaliano yoyote yaliyosainiwa, wala hakueleza thamani ya uwekezaji, mahali usindikaji utakapofanyika, ratiba ya utekelezaji au kipindi ambacho mpango huo wa tani 500,000 utahusu.
“Dangote amewasiliana nasi ili kuitumia Ghana kama kitovu cha kusindika kakao hapa nchini,” waziri alisema. “Tunapitia masharti, na wao wanataka kusaini mkataba.”
Mazungumzo haya yanafanyika wakati Ghana ikifuatilia ratiba kabambe ya kusindika asilimia 50 ya kakao inayozalishwa nchini ifikapo mwaka 2028, na asilimia 100 ifikapo mwaka 2030.
Kwa mujibu wa Forson, serikali inataka kampuni zinazonunua kakao ya Ghana zianzishe shughuli za usindikaji ndani ya nchi, ili uchumi upate sehemu kubwa zaidi ya thamani inayozalishwa badala ya kuuza nje maharagwe ghafi pekee. Sera hiyo inaweka usindikaji wa ndani katikati ya juhudi za Ghana za kuimarisha mnyororo wake wa thamani wa kilimo, huku mpango wa Dangote ukiwa njia inayowezekana ya sekta binafsi kufanikisha lengo hilo.
Waziri alieleza kuwa msimamo wa Ghana ni kuhamasisha uwekezaji katika uongezaji thamani wa ndani sambamba na ununuzi wa maharagwe yake ya kakao.
“Hatusemi msije kununua maharagwe yetu ya kakao, lakini kama wewe ni kampuni huko nje, njoo ununue maharagwe yetu ya kakao, lakini ongeza thamani hapa Ghana,” alisema.
Forson alisema Sheria mpya ya Bodi ya Kakao iliyoko mbele ya Bunge itajumuisha sharti la lazima la usindikaji wa ndani. Wakati huo huo, kanuni ya kisheria itaweka ratiba ya kuongeza usindikaji wa ndani hadi kufikia malengo ya serikali.
Mfumo huo unaopendekezwa ungeipa kampeni ya usindikaji nguvu ya kisheria. Hata hivyo, kauli za waziri zilionyesha kuwa sheria hiyo na mazungumzo ya kibiashara na Dangote bado viko katika hatua tofauti za kujadiliwa.
Mpango huu wa kakao ni sehemu ya programu pana ya kuboresha kilimo kuwa cha kisasa, ambayo kupitia kwayo Ghana inatarajia kuongeza uzalishaji wa ndani na kupunguza matumizi ya fedha kwa chakula kinachoagizwa kutoka nje. Forson alisema nchi hiyo hutumia takriban dola bilioni 3.5 za Marekani kila mwaka kuagiza bidhaa za chakula, zikiwemo mafuta ya mawese, sukari, mchele na kuku, licha ya kuwa na rasilimali zinazoweza kusaidia kuongeza uzalishaji wa ndani.
“Tunachohitaji kufanya ni kuboresha kilimo kiwe cha kisasa tu,” alisema.
Alitaja fursa za kuongeza uzalishaji wa mahindi na soya ili kulisha sekta ya ufugaji wa kuku, pamoja na kupanua kilimo cha mbogamboga. Kwa mujibu wa kauli zake, kuongezeka kwa mavuno kungeboresha upatikanaji wa malighafi, huku uwekezaji katika usindikaji ukiiwezesha nchi kubakiza shughuli nyingi zaidi za kiuchumi ndani ya mipaka yake.
Kwa mpango wa kakao, hatua inayofuata bado ni kukamilisha mazungumzo na kuweka wazi masharti ya kibiashara. Idadi iliyoripotiwa ya tani 500,000 haikuambatana na maelezo yanayoonyesha iwapo ni ahadi ya kila mwaka, mpango wa usambazaji kwa awamu, au jumla ya kiasi kinachotarajiwa katika kipindi chote cha mkataba.
Nia ya Dangote kwa Ghana inafuata mipango yake ya awali ya uwekezaji katika kilimo na viwanda vya kilimo nchini Nigeria na kwingineko barani Afrika. Nje ya Nigeria, Dangote alisaini makubaliano ya dola bilioni 2.5 za Marekani na serikali ya Ethiopia mwezi Agosti 2025 kwa ajili ya kujenga kiwanda cha mbolea.
Comments
0