Museveni Kuzungumza na Suluhu Kuhusu Kuhamishwa kwa Kiwanda cha Kusafisha Mafuta Kwenda Lamu

Rais wa Uganda Yoweri Museveni amesema atazungumza na Rais wa Tanzania Samia Suluhu Hassan ili kubaini sababu za kuhamishwa kwa mradi uliopangwa wa kiwanda cha kusafisha mafuta cha Afrika Mashariki kutoka Tanga, Tanzania, kwenda Lamu, Kenya.

Ujenzi Waanza Lamu

Kauli yake imekuja wakati Kenya ikizindua rasmi ujenzi wa East Africa Oil Refinery mjini Lamu, mradi wa shilingi trilioni 2.2 za Kenya (takriban dola bilioni 17 za Marekani, kwa kiwango cha takriban shilingi 130 kwa dola moja) unaoungwa mkono na bilionea wa Nigeria Aliko Dangote. Kiwanda hicho kimepangwa kusafisha mapipa 700,000 ya mafuta ghafi kwa siku kwa ajili ya Kenya na masoko mengine ya kanda, na kwa mujibu wa Reuters kinatarajiwa kukamilika mwaka 2030.

Mradi huo pia unatarajiwa kuchochea viwanda vya kemikali za petroli, kuzalisha makumi ya maelfu ya ajira na kuwa na chuo cha kuwafunza wahandisi wazawa. Dangote amezipa serikali za kanda hisa za pamoja za asilimia 30 katika kiwanda hicho.

Kwa Nini Tanga Iliachwa

Awali, mradi huo ulihusishwa na Tanga kutokana na Bomba la Mafuta Ghafi la Afrika Mashariki (EACOP), litakalosafirisha mafuta ghafi ya Uganda hadi pwani ya Tanzania. Rais William Ruto alikuwa ametangaza mazungumzo kuhusu kiwanda cha kikanda mjini Tanga kitakachosafisha mafuta ya wazalishaji kadhaa wa Afrika Mashariki, kabla mradi huo kuhamia Lamu. Baadaye Dangote alieleza kwamba Tanga ilifikiriwa kwanza kwa sababu ya kuunganishwa kwake na bomba hilo, kabla Lamu kuibuka kuwa eneo lililopendekezwa.

Uganda na Tanzania Zaendeleza Miradi Yao

Museveni pia alitoa wito wa kuongezwa kwa uwezo wa kusafisha mafuta nchini Uganda na Tanzania, akisema Afrika Mashariki inahitaji kusindika mafuta ghafi yake ndani ili kupunguza utegemezi wa bidhaa za petroli zinazoagizwa kutoka nje. Uganda inajenga kiwanda chake cha kusafisha mafuta Hoima, huku nchi hizo mbili zikiendeleza Kituo cha Nishati cha Kikanda cha Tanga kitakachojumuisha usafishaji, uhifadhi, usafirishaji, biashara na usambazaji wa mafuta.

Mwezi Agosti, Uganda National Oil Company, Tanzania Petroleum Development Corporation na Vitol Bahrain zilisaini hati ya makubaliano kuhusu kituo hicho, ambacho kinahusishwa na bomba la EACOP litakalosafirisha mafuta kutoka eneo la Ziwa Albert hadi kituo cha Chongoleani karibu na Tanga.

Ramani Mpya ya Mafuta Afrika Mashariki

Miradi ya Lamu, Tanga na Hoima inabadilisha miundombinu ya petroli ya kanda na huenda ikaathiri usafirishaji wa mafuta kwenda nchi zisizo na bahari kama Uganda, Rwanda, Burundi, Sudan Kusini na mashariki mwa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Kwa Kenya, kiwanda cha Lamu ni sehemu ya mpango wa kuifanya pwani kuwa kitovu cha nishati na viwanda kinachounganishwa na ushoroba wa LAPSSET. Uwekezaji huu unatarajiwa kuongeza ushindani, lakini pia kufungua fursa za ushirikiano zaidi kati ya nchi za Afrika Mashariki.

Mazungumzo na Suluhu

Kwa hiyo, mazungumzo yaliyopangwa kati ya Museveni na Suluhu yanaweza kutoa nafasi kwa nchi hizo mbili kuweka wazi mipango yao ya viwanda vya kusafisha mafuta, wakati kanda hiyo ikiendeleza vituo kadhaa vya kusindika na kusambaza mafuta.