Trump Akataa Mpango wa Iran wa Siku Saba wa Kufungua Mlango-Bahari wa Hormuz

Rais wa Marekani, Donald Trump, amekataa pendekezo la Iran la kufungua tena Mlango-Bahari wa Hormuz ndani ya siku saba, wakati juhudi mpya za kidiplomasia zikiendelea kutafuta njia ya kumaliza mzozo wa muda mrefu kati ya Washington na Tehran.

Pendekezo Lililotangazwa Umoja wa Mataifa

Waziri wa Mambo ya Nje wa Iran, Abbas Araghchi, alitangaza mpango huo katika Mkutano Mkuu wa Umoja wa Mataifa (UNGA) jijini New York. Alisema Tehran iko tayari kurejesha usafiri wa kawaida wa meli katika njia hiyo muhimu ya maji ndani ya siku saba, endapo Marekani itatimiza masharti yaliyowekwa na Iran, yakiwemo kuondoa kizuizi cha majini na vikwazo dhidi ya mafuta yake.

Araghchi alieleza kuwa Iran iliwasilisha pendekezo hilo kwa Marekani kupitia Qatar, hivyo jukumu la kulitekeleza liko mikononi mwa Washington. “Iran imewasilisha kwa Marekani, kupitia Qatar, mpango madhubuti wa siku saba. Masharti yanayohitajika yakitimizwa, mlango-bahari unaweza kufunguliwa tena, na usafiri wa kawaida wa meli kurejeshwa ndani ya siku saba,” alisema. “Uamuzi sasa uko mikononi mwa Marekani. Iran haikubali kulazimishwa, vitisho wala kutishwa, na Iran haitasalimisha haki zake za kujitawala kwa shinikizo.”

Masharti ya Tehran

Chini ya pendekezo hilo, Iran ilitaka mapigano yasitishwe kote Mashariki ya Kati kwa siku saba, ikiwemo Lebanon, kabla ya kufungua tena Mlango-Bahari wa Hormuz. Tehran pia ilidai kuondolewa kwa vikwazo vya Marekani dhidi ya mafuta ya Iran, kuachiliwa kwa mali za Iran zilizozuiliwa zinazokadiriwa kuzidi dola bilioni 12 za Marekani, na kumalizwa kwa kizuizi cha majini cha Marekani dhidi ya Iran.

Iran ilisema masharti hayo yanatokana na hati ya makubaliano (MoU) iliyofikiwa na Marekani mapema mwaka huu, iliyolenga kuweka msingi wa kumaliza mzozo, kufungua tena njia hiyo ya maji na kurejesha mazungumzo kuhusu mpango wa nyuklia wa Tehran.

Ripoti za Kukataliwa na Mashaka ya Trump

Hata hivyo, gazeti la The Wall Street Journal, likiwanukuu maafisa wa Marekani wanaofahamu suala hilo, liliripoti kuwa Trump alikataa pendekezo hilo. Kwa mujibu wa gazeti hilo, Trump alikuwa na shaka kwamba Tehran ingetimiza masharti yanayotakiwa na Washington, na aliona uwezekano wa kuchukua tena hatua za kijeshi.

Trump pia alichapisha kwenye jukwaa lake la Truth Social picha ya ramani ya Mlango-Bahari wa Hormuz, ambapo njia hiyo ya maji iliandikwa “Trump Strait” (Mlango-Bahari wa Trump). Kukataliwa kwa pendekezo hilo kumeibua mashaka mapya kuhusu uwezekano wa kupatikana kwa suluhu kwa njia ya mazungumzo.

Pezeshkian: Iran Bado Iko Mezani

Taarifa hizo zilikuja wakati Rais wa Iran, Masoud Pezeshkian, akirejea Tehran baada ya kushiriki Mkutano Mkuu wa Umoja wa Mataifa, ambako alifanya mazungumzo na Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa, António Guterres, na kusisitiza utayari wa Iran kujadiliana na Washington. “Iran haijaondoka kwenye meza ya mazungumzo, lakini kutokana na uzoefu wa zamani, haiiamini tena Marekani,” Pezeshkian alisema, kwa mujibu wa vyombo vya habari vya serikali ya Iran.

Katika mahojiano jana, Pezeshkian alisema utekelezaji wa pendekezo hilo unaweza kuanza mara moja iwapo Washington itakubali masharti. “Mchakato utaanza siku ile ile watakapolikubali. Hapo awali tulifikia makubaliano kwa msingi wa MoU iliyosainiwa nchini Pakistan. Marekani ikikubali kuendelea kwa njia hiyo, kila kitu kitarudi kama kilivyokuwa awali,” aliongeza.

Kwa Nini Hormuz Ni Kitovu cha Mzozo

Mlango-Bahari wa Hormuz umekuwa mojawapo ya maeneo makuu ya mvutano katika mzozo huu kutokana na umuhimu wake kwa usambazaji wa mafuta duniani na kwa usafiri wa meli za kimataifa. Iran inashikilia kuwa meli lazima zipate kibali kabla ya kupita katika njia hiyo, ikitaja masuala ya usalama na mamlaka yake. Meli zinazotuhumiwa kukataa kutii zimeshambuliwa, huku Marekani ikifanya mashambulizi ya kulipiza kisasi dhidi ya maeneo ya pwani ya Iran.

Diplomasia na Onyo la Walinzi wa Mapinduzi

Mapema wiki hii, Araghchi alifanya mazungumzo na mjumbe maalum wa Marekani, Steve Witkoff, kama sehemu ya mawasiliano mapya ya kidiplomasia yanayolenga kutafuta njia ya kutoka kwenye mzozo huo.

Wakati huo huo, Hossein Mohebi, msemaji wa Jeshi la Walinzi wa Mapinduzi la Iran, alisema Tehran itaendelea kujibu mapigo dhidi ya Washington hadi madai yake yatimizwe. “Hatutaacha kuiadhibu Marekani hadi masharti saba ya Iran yatimizwe,” shirika la habari la Tasnim lilimnukuu akisema.