"Where Africa Comes to Stay Informed."
US Edition
"Where Africa Comes to Stay Informed."
Chama cha Wahariri wa Nigeria (NGE) kimetaka mageuzi ya katiba na ya mfumo wa uchaguzi, ikiwemo sharti kwamba mgombea urais apate angalau asilimia 50 ya kura zilizopigwa ndipo atangazwe mshindi, na kwamba migogoro ya uchaguzi itatuliwe kabla washindi hawajaapishwa.
Maazimio hayo yamo kwenye taarifa iliyotolewa mwishoni mwa Mkutano wa 22 wa Wahariri wa Nigeria Yote (ANEC 2026) uliofanyika hivi karibuni mjini Enugu, na kusainiwa na Rais wa NGE, Eze Anaba, pamoja na Katibu Mkuu, Onuoha Ukeh. Zaidi ya wahariri, wachapishaji na wanahabari waandamizi 500 walishiriki, huku Makamu wa Rais Kashim Shettima akihudhuria kwa njia ya mtandao.
Mkutano huo uliangazia changamoto zinazoikabili demokrasia ya Nigeria kuelekea uchaguzi mkuu wa 2027, hasa wapiga kura kutojitokeza, ukosefu wa usalama, kupungua kwa imani ya umma, upotoshaji wa taarifa na tishio linaloongezeka la akili bandia (AI).
Wahariri walihusisha uchache wa wapiga kura na utawala mbovu, vurugu na vitisho, mapungufu ya kiutendaji, pamoja na wasiwasi kwamba maamuzi ya mahakama yanaweza kubadilisha matokeo yaliyorekodiwa kwenye sanduku la kura.
Ingawa NGE ilisisitiza kuheshimu uhuru wa mahakama, ilitaka mfumo wa kusikiliza kesi za uchaguzi ulio “wa wakati, wa uwazi, unaotabirika na usioegemea upande wowote.” Ilipendekeza pia duru ya pili ya uchaguzi iwapo hakuna mgombea atakayefikia asilimia 50, wapiga kura wa kawaida waruhusiwe kupinga matokeo, na katiba iruhusu wagombea binafsi.
Chama hicho kilitaka mabadiliko katika utaratibu wa kuwateua Mwenyekiti, Makamishna wa Kitaifa na Makamishna Wakazi wa Uchaguzi wa Tume Huru ya Taifa ya Uchaguzi (INEC), pamoja na Makamishna wa Uchaguzi wa Majimbo. Kiliitaka pia INEC kulinda uadilifu wa kiufundi wa mfumo wa BVAS wa kuhakiki wapiga kura, kikisisitiza kuwa teknolojia yote ya uchaguzi lazima ibaki chini ya “usimamizi wa binadamu, uwazi, uwajibikaji na uthibitisho wa kisheria.”
Wahariri walionya kuwa AI, video bandia (deepfakes) na uigaji wa sauti vinaweza kutumika kutengeneza matokeo ya uongo, nyaraka za kughushi na ripoti feki zinazohusishwa na vyombo vya habari vinavyoaminika.
“Hatari kubwa zaidi si tu kusambaa kwa uongo mmoja mmoja, bali ni kumomonyoka kwa jumla kwa imani ya umma pale wananchi wanaposhindwa kutofautisha taarifa halisi na maudhui ya kutunga,” chama hicho kilisema, kikivitaka vyumba vya habari kuweka mifumo ya kudumu ya kuhakiki taarifa kabla ya uchaguzi wa 2027.
Wahariri walithibitisha tena Kanuni ya Vyombo vya Habari vya Nigeria kuhusu Uandishi wa Habari za Uchaguzi (toleo lililorekebishwa la 2022) na kutaka uandishi unaotegemea ushahidi, usiokuza mapungufu wala kuficha mafanikio yaliyothibitishwa. Walisema vyombo vya habari vinapaswa kubaki “vinavyoiunga mkono Nigeria, kura na wananchi” badala ya kuegemea chama chochote cha siasa, na wakaitaka serikali na wanasiasa kuhakikisha serikali na upinzani wanapata nafasi sawa kwenye vyombo vya habari.
NGE ilisema ulinzi wa wanahabari lazima uwe sehemu ya usalama wa uchaguzi, kwani mchakato hauwezi kuwa wa uwazi kamili iwapo wanahabari wanatishiwa, wanashambuliwa au wanazuiwa kuripoti. Kuhusu ugaidi, mkutano uliidhinisha kanuni ya “Toa Taarifa, Usikuze,” ukivitaka vyombo vya habari kuyachukulia madai ya magaidi kama madai tu hadi yathibitishwe, na kuepuka kuyapa makundi hayo “oksijeni.”
Kwa mujibu wa chama hicho, uaminifu wa demokrasia ya Nigeria unategemea mchakato ambao wananchi wanaweza kufanya maamuzi yenye taarifa sahihi, kupiga kura kwa uhuru na kuwa na imani kwamba kura zao zitahesabiwa na kuheshimiwa ipasavyo.
Comments
0