Vikosi Vinavyounga Mkono Serikali ya Ethiopia Vyadai Kuuteka Mji Muhimu wa Alamata, Tigray

Jeshi la Ethiopia pamoja na wanamgambo washirika wake wameuteka mji wa kimkakati wa Alamata, ulioko kusini mwa mji mkuu wa Tigray, kwa mujibu wa kundi moja la wanamgambo linaloiunga mkono serikali lililotoa taarifa Jumatatu. Hatua hiyo inageuza mwelekeo wa mapigano, wiki moja baada ya upinzani kuanzisha mashambulizi kutoka katika eneo hilo.

Video na Uthibitisho wa Awali

Kundi la Tigrai Peace Force, linaloiunga mkono serikali, lilichapisha kwenye ukurasa wake wa Facebook video inayoonyesha wanajeshi wakitembea kwa mwendo wa gwaride mitaani huku wakipeperusha bendera za Ethiopia. Reuters haikuweza kuthibitisha video hiyo mara moja.

Vyanzo viwili vya kidiplomasia pia vilisema mji huo umeanguka, huku chanzo cha tatu kikieleza kuwa vikosi vinavyounga mkono serikali vimeingia mjini, ingawa haikuwa wazi bado kama vimeudhibiti kikamilifu. Wasemaji wa jeshi la Ethiopia na wa chama cha Tigray People's Liberation Front (TPLF), kinachoongoza upinzani wa kijeshi dhidi ya serikali ya shirikisho, hawakujibu mara moja maombi ya kutoa maoni.

Umuhimu wa Kimkakati wa Alamata

Kutekwa kwa Alamata kungekuwa faida kubwa kwa vikosi vya serikali ya shirikisho vinaposonga mbele kuelekea Mekelle, mji mkuu wa jimbo hilo ulioko takriban kilomita 120 (maili 75) upande wa kaskazini.

Alamata, ulioko karibu na mpaka wa kusini wa Tigray na jimbo jirani la Amhara, ni kitovu muhimu cha usambazaji wa wanajeshi, chakula na mafuta. Mji huo ulibadilisha mikono mara kadhaa wakati wa vita vya wenyewe kwa wenyewe vya mwaka 2020 hadi 2022.

Mkataba wa Amani Wavunjika

Mapigano yaliyoanza Jumatano iliyopita katika Tigray na majimbo jirani ya Amhara na Afar yameuvunja Mkataba wa Pretoria, makubaliano ya amani ya miaka minne yaliyokomesha vita vilivyoua mamia ya maelfu ya watu.

Vita hivyo vya 2020 hadi 2022 vilitokana na kuvunjika kwa uhusiano kati ya TPLF, vuguvugu la msituni lililogeuka kuwa chama cha siasa na kutawala siasa za Ethiopia kwa takriban miongo mitatu, na Abiy, ambaye kuteuliwa kwake kuwa waziri mkuu mwaka 2018 kulihitimisha utawala wa TPLF.

Katika miezi ya hivi karibuni, TPLF na serikali ya shirikisho wamekuwa wakirushiana tuhuma za kukiuka makubaliano hayo ya Novemba 2022. Siku tatu kabla ya kuanzisha mashambulizi yake, TPLF ilitangaza muungano mpya na makundi mengine sita yenye silaha kote Ethiopia, yenye lengo la kuiangusha serikali ya Abiy.

Jeshi Lawatuhumu Majirani

Mzozo huu mpya unaongeza ukosefu wa utulivu katika Pembe ya Afrika, eneo ambalo tayari limevurugwa na vita vya wenyewe kwa wenyewe nchini Sudan, mivutano kuhusu upatikanaji wa Bahari ya Shamu, na athari zinazotokana na migogoro ya Mashariki ya Kati.

Katika kauli zilizorushwa na vyombo vya habari vya serikali Jumapili, mkuu wa majeshi ya Ethiopia, Berhanu Jula, alirudia tuhuma zake za awali kwamba Eritrea, jirani na hasimu wa kihistoria wa Ethiopia, inaviunga mkono vikosi vya upinzani, pamoja na jeshi la Sudan na Misri.

Eritrea na jeshi la Sudan wamekanusha tuhuma hizo, huku Misri ikiwa haijajibu mara moja ombi la kutoa maoni.

Mawasiliano Yakatika Tigray

Mitandao ya intaneti na simu katika Tigray iliendelea kukatika kwa siku ya nne mfululizo. Vyanzo vinne viliiambia Reuters siku ya Ijumaa kwamba TPLF ndiyo iliyoamuru mitandao hiyo izimwe. TPLF haijajibu maombi ya kutoa maoni kuhusu suala hilo.

Hofu ya Janga Jipya la Kibinadamu

Mzozo huu umezua hofu ya kurejea kwa janga la kibinadamu lililoshuhudiwa wakati wa vita vya 2020 hadi 2022, ambapo serikali ya shirikisho ilikata mawasiliano na Tigray na upatikanaji wa chakula, fedha taslimu na dawa ukabanwa vikali.

Tigray bado haijapona kutokana na athari mbaya za kibinadamu za vita hivyo, ambavyo viliwasukuma mamia ya maelfu ya watu katika hali ya njaa kali. Kwa mujibu wa Shirika la Umoja wa Mataifa la Kuhudumia Wakimbizi (UNHCR), takriban raia 750,000 wa Tigray walikuwa bado ni wakimbizi wa ndani kufikia Februari, na eneo hilo linakabiliwa na ukame unaohusishwa na El Niño.