"Where Africa Comes to Stay Informed."
US Edition
"Where Africa Comes to Stay Informed."
Mpho Moroka, mwenye umri wa miaka 38 kutoka Soweto ambaye hana ajira, alipiga kura kwa mara ya kwanza mwaka 2008 akiunga mkono chama cha African National Congress (ANC). Karibu miongo miwili baadaye, amehamia chama pinzani cha Democratic Alliance (DA) kuelekea uchaguzi wa serikali za mitaa wa Novemba 4. “Mimi ni wa kitongojini. Niliuona umaskini, niliyaona mahangaiko na niliona kwamba hakuna mabadiliko,” aliiambia Reuters katika mkutano wa kampeni wa DA. “Kwa hiyo nikasema ANC basi tena.”
Uamuzi wa Moroka unaakisi mgawanyiko mpana wa wapiga kura nchini Afrika Kusini, hali inayofanya iwe vigumu zaidi kwa chama chochote kupata wingi wa moja kwa moja. Kura za maoni zinaonyesha kuwa ANC, ambayo kihistoria imetawala siasa za nchi hiyo, itabaki kuwa chama kikubwa zaidi, lakini itapoteza uungwaji mkono kwa kiasi kikubwa. Louw Nel, mchambuzi mwandamizi wa siasa katika Oxford Economics Africa, alisema uungwaji mkono wa ANC unaweza kushuka hadi asilimia 31 hadi 34, takriban nusu ya zaidi ya asilimia 60 kilichopata katika uchaguzi wa serikali za mitaa wa mwaka 2011.
Kwa mujibu wa Nel, DA haivuni wapiga kura wote wanaoikimbia ANC. Badala yake, wanatawanyika kwenda vyama mbalimbali, vikiwemo Economic Freedom Fighters (EFF) chenye mrengo wa kushoto na uMkhonto weSizwe kinachoongozwa na rais wa zamani Jacob Zuma. Mamia ya vyama yanashiriki uchaguzi huo.
Huko Cape Town, Abdul Tonta, mwenye miaka 28 ambaye hana kazi na anapiga kura kwa mara ya kwanza, alisema anataka mabadiliko na ajira. “Ni wazi tumedanganywa mara nyingi sana ... na vyama vingi huko nyuma,” alisema. “Angalau ninapiga kura kwa sababu nataka kuona watu kama mimi na watu kama ndugu zangu wakipata ajira pia.”
Bila washindi wa wazi, vyama vitalazimika kuketi meza moja kujadili miungano ili kuongoza manispaa kuu za nchi hiyo. Yunus Chamda, mratibu wa Joburg Crisis Alliance, kundi la asasi za kiraia lililoanzishwa mwaka 2023 kukabiliana na kile alichokiita “machafuko ya miungano,” alisema ushirikiano wa kisiasa unaobadilika kila mara umechangia kuzorota kwa huduma na kudorora kwa fedha za jiji hilo, kwa kuvipa vyama vidogo nguvu kupita kiasi.
Mameya wawili waliopita wa Johannesburg walitoka chama chenye viti vitatu tu kati ya 270 vya baraza la jiji, na jiji hilo limekuwa na mameya saba tangu mwaka 2021. “Hali hii imesababisha ukosefu mkubwa wa utulivu. Na unapovikabili vyama vya siasa, vinaweza kuelekeza lawama kwenye ukweli kwamba ni muungano,” Chamda alisema.
Wachambuzi wanasema njia moja ya kupata serikali imara za mitaa ni kwa ANC na DA, mahasimu wa jadi walioungana katika serikali ya kitaifa baada ya uchaguzi wa mwaka 2024, kurudia mpangilio huo ngazi ya mitaa. “Swali muhimu zaidi katika miji kama Johannesburg, Tshwane na Ekurhuleni ni kama itazaa serikali imara,” alisema Nel. Hata hivyo, hakuna chama kati ya hivyo viwili kinachofurahia wazo hilo.
“Miungano inafanya iwe vigumu kwetu kutekeleza kikamilifu programu yetu,” alisema Loyiso Masuku, mwenyekiti wa ANC kanda ya Johannesburg, mwezi uliopita. Helen Zille, mgombea umeya wa Johannesburg kupitia DA, alisema washirika mara nyingi hawaheshimu makubaliano yaliyosainiwa. “Kwa asili yake, miungano inakurudisha nyuma,” alisema.
Comments
0