Upinzani Uturuki Wawategemea Wapiga Kura Kukataa ‘Shinikizo’ la Serikali

Upinzani nchini Uturuki ulipopata ushindi mkubwa katika uchaguzi wa serikali za mitaa Machi 2024, viongozi wake waliamini hatimaye wamepata njia ya kumshinda Rais Tayyip Erdogan, aliyekaa madarakani kwa muda mrefu.

Zaidi ya miaka miwili baadaye, mpinzani wao mkuu wa kiti cha urais yuko gerezani, chama chao kikuu kimegawanyika kufuatia uamuzi wa mahakama, na baadhi ya meya waliochaguliwa kupitia upinzani wamehamia chama cha Erdogan cha AK Party.

Upinzani Washikilia Msimamo

Licha ya changamoto hizo, upinzani bado una msimamo thabiti. Unasema una imani na chaguzi za kidemokrasia na kwamba wapiga kura watakataa kile unachokiona kama msako wa kisheria wenye msukumo wa kisiasa dhidi ya wakosoaji wa serikali katika uchaguzi mkuu ujao wa mwaka 2028.

Changamoto iliyopo sasa ni kudumisha hasira ya wananchi hadi wakati huo kuhusu kile upinzani unachokiita shinikizo la serikali chini ya Erdogan, ambaye ameongoza kama waziri mkuu na baadaye rais kwa miaka 23.

“Siamini kuwa hasira hii imetoweka,” alisema Seren Selvin Korkmaz, mwanzilishi mwenza na mkurugenzi mwenza wa taasisi ya utafiti ya IstanPol Institute yenye makao yake Istanbul. “Hata hivyo, isipoelekezwa kuwa nguvu ya kisiasa au nguvu ya kiutendaji, itafifia. Inaweza kugeuka kuwa kukata tamaa, kukosa matumaini au kutojali.”

Serikali inakanusha kuwa kesi dhidi ya wapinzani wake zina msukumo wa kisiasa na inasisitiza kuwa mahakama zinafanya kazi kwa uhuru.

Meya wa Izmir Ahamia Chama Tawala

Hakuna mahali panapoonyesha changamoto za upinzani vizuri kuliko Izmir, mji ulioko magharibi mwa Uturuki kando ya pwani ya Bahari ya Aegean. AK Party haijawahi kushinda uchaguzi katika mji huo, wa tatu kwa ukubwa nchini ukiwa na wakazi wapatao milioni 4.5. Hata hivyo, mwezi huu Meya Cemil Tugay, aliyechaguliwa kupitia upinzani mwaka 2024, alihamia chama cha Erdogan.

Hatua hiyo ni pigo kubwa la kiishara katika eneo ambalo kwa muda mrefu limechukuliwa kuwa ngome ya upinzani wa kisekula na wa kidemokrasia ya kijamii nchini Uturuki. Tugay anasema alifanya hivyo kwa sababu ni “kwa maslahi bora ya Izmir,” huku Erdogan akitupilia mbali madai ya upinzani kwamba Tugay alihama kwa shinikizo, akiyaita kuwa ni kashfa.

New Party Yaapa Kujibu Katika Sanduku la Kura

Mkuu wa chama cha upinzani cha New Party mjini Izmir, Cagatay Guc, alieleza imani kuwa wapiga kura wa mji huo wataonyesha upinzani wao dhidi ya hatua ya Tugay katika uchaguzi mkuu ujao. “Serikali inaamini inaweza kuongoza mchakato huu kwa shinikizo, lakini itatambua kwenye uchaguzi kuwa imefanya kosa kubwa la hesabu,” aliiambia Reuters.

Chama hicho, kinachoongozwa kitaifa na mwanasiasa Ozgur Ozel, kilifanya maandamano kabla ya Tugay kuhama na kinaamini wapiga kura wengi wa eneo hilo wanapinga uamuzi wake.

Sauti za Wakazi wa Izmir

Wakazi wengi waliohojiwa na Reuters walikosoa uamuzi wa Tugay. “Ni Tugay aliyejiunga na AK Party, si watu wa Izmir,” alisema mwanaume mwenye umri wa miaka 50 aliyejitambulisha kwa jina moja tu la Koray kwa kuhofia kulipizwa kisasi. “AK Party haiwezi kamwe kuwavutia watu wa Izmir.”

Mwanamke mwenye umri wa miaka 67 aliyejitambulisha kama Halide alisema: “Sisi hatujawahi kuipigia kura upande ule (AK Party) hata hivyo ... na sasa tutampigia kura Ozgur Ozel.”

Hata hivyo, baadhi ya wakazi walikubaliana na Tugay kuwa Izmir, mojawapo ya vituo vikubwa vya viwanda na biashara Uturuki, huenda ikapata huduma zaidi za manispaa chini ya meya anayewakilisha chama tawala. “Kama mkazi wa Izmir, nataka kuona huduma zaidi za manispaa katika mji wetu... Kwa msaada unaohitajika kutoka serikalini, mji huu utajengwa upya, natumaini,” alisema Isa, mwenye umri wa miaka 46.

Mkazi mwingine alidokeza kuwa Tugay “hakuwa na chaguo lingine” zaidi ya kuhama chama. “Angeishia Silivri, au angeendelea kwa kuhama chama,” alisema Alpay, mwenye umri wa miaka 53, akimaanisha gereza lililoko magharibi mwa Istanbul ambako wapinzani wengi wamefungwa.

Hofu ya Wapiga Kura Kukata Tamaa

Miongoni mwa wafungwa wa Silivri ni Meya wa Istanbul Ekrem Imamoglu, anayechukuliwa kuwa mpinzani mkuu wa Erdogan. Katika uchaguzi wa mitaa wa 2024, Imamoglu alichaguliwa kwa muhula wa pili kupitia chama cha Republican People’s Party (CHP), kilichopata asilimia 37.8 ya kura na kuhifadhi Ankara, Izmir na miji mingine mingi mikubwa. Mafanikio hayo yaliupa upinzani matumaini ya kutumia miji mikubwa kama jukwaa la kumpa Erdogan changamoto kitaifa.

Leo, makumi ya meya na mamia ya maafisa wa manispaa wako gerezani pamoja na Imamoglu, anayesubiri kesi ya tuhuma za rushwa ambazo anazikanusha. CHP imegawanyika baada ya uamuzi wa mahakama kumwondoa Ozel kama kiongozi na kumrejesha kiongozi wa zamani Kemal Kilicdaroglu. Ozel, mshirika wa karibu wa Imamoglu, alianzisha New Party kwa matumaini ya kudumisha hasira ya wapiga kura kuhusu shinikizo dhidi ya upinzani.

“Ikiwa wapiga kura watapoteza imani kuwa mabadiliko yanawezekana, kwa nini wajisumbue kupiga kura?” alisema Tanju Tosun, profesa wa sayansi ya siasa katika Chuo Kikuu cha Ege mjini Izmir. “Idadi ya wanaojitokeza kupiga kura katika uchaguzi mkuu inaweza kushuka kidogo, hasa miongoni mwa wapiga kura wa vyama vya upinzani.”

Uchaguzi Huenda Ukasogezwa Mbele

Uchaguzi ujao wa rais na wabunge nchini Uturuki umepangwa kufanyika Mei 2028, lakini mshauri wa rais alisema mwezi huu kuwa huenda ukafanyika mapema kidogo kuliko ilivyotarajiwa. Hatua hiyo ingemwezesha Erdogan kukwepa vikwazo vya kikatiba na kugombea tena.