Ghana Yazindua Mpango wa “Uchumi Mpya” wa Dola Bilioni 10 Katika Bajeti ya 2027

Ghana itawekeza dola bilioni 10 za Marekani katika kipindi cha miaka minne kuanzia mwaka 2027 kupitia mpango wa “Uchumi Mpya” (New Economy) unaofadhiliwa kwa fedha za ndani, kwa lengo la kuongeza uzalishaji, mauzo ya nje na ajira. Waziri wa Fedha, Cassiel Ato Forson, alitangaza mpango huo usiku wa Alhamisi alipowasilisha bajeti ya mwaka 2027 bungeni.

Sekta Zitakazopewa Kipaumbele

Kwa mujibu wa Forson, mpango huo utaelekezwa katika kilimo cha kibiashara, miundombinu ya nishati, teknolojia, nguo na mavazi, pamoja na kuongeza thamani ya madini muhimu, miongoni mwa maeneo mengine.

“Serikali italinda utulivu, itatoa miundombinu ya kimkakati, itaandaa miradi inayokopesheka na kuweka mazingira yanayotabirika kwa biashara,” aliahidi.

Malengo ya Ukuaji na Mfumuko wa Bei

Bajeti hiyo inakadiria ukuaji wa pato la taifa (GDP) wa asilimia 5.2 mwaka ujao, kutoka asilimia 4.8 mwaka 2026. Nakisi ya bajeti kwa msingi wa fedha taslimu inatarajiwa kushuka hadi asilimia 3.6 ya pato la taifa, kutoka asilimia 4 mwaka huu, huku serikali ikilenga kudhibiti mfumuko wa bei ndani ya kiwango cha asilimia 8, kwa kujumlisha au kutoa asilimia 2.

Safari ya Ghana na IMF

Hii ni bajeti ya kwanza tangu Ghana ikamilishe mpango wa msaada wa dola bilioni 3 kutoka Shirika la Fedha la Kimataifa (IMF), ambao ulisaidia kuimarisha uchumi kwa kiasi kikubwa. Nchi hiyo inayozalisha mafuta, dhahabu na kakao iliomba msaada wa IMF mwaka 2022 baada ya gharama za kulipa madeni kupanda kwa kasi, kufuatia miaka ya matumizi makubwa kupita kiasi, janga la COVID-19, uvamizi wa Urusi nchini Ukraine na viwango vya juu vya riba duniani.

Mfumuko wa bei, uliofikia kilele cha asilimia 54.1 Desemba 2022, ulishuka kwa kasi katika kipindi cha mpango huo wa miaka mitatu hadi kufikia kiwango cha chini cha asilimia 3.2 mwezi Machi mwaka huu, ingawa umepanda kidogo tangu hapo.

Madeni Kulipwa Kabla ya Muda

Forson alisema serikali itakomboa mapema hati fungani za Mpango wa Kubadilisha Deni la Ndani (Domestic Debt Exchange Programme) zenye thamani ya cedi bilioni 29 (takriban dola bilioni 2.48 za Marekani), zilizopaswa kuiva Februari 2027, na kwamba malipo hayo yanaanza kutekelezwa mara moja. Pia alitangaza mpango wa kulipa kufikia Desemba 31 Eurobond ya pili iliyorekebishwa mwaka 2024, inayotarajiwa kuiva Januari 2027.

Serikali inatarajia malipo hayo ya mapema kufuta deni la zaidi ya cedi bilioni 36 (takriban dola bilioni 3.1 za Marekani) kabla ya muda wake.

Ushirikiano Unaoendelea na IMF

Taifa hilo la Afrika Magharibi bado linashirikiana kwa karibu na IMF kupitia Chombo cha Uratibu wa Sera (Policy Coordination Instrument) cha miaka mitatu. Mpango huo hauhusishi ufadhili, lakini unajumuisha tathmini za mara kwa mara za IMF na unaweza kuonyesha dhamira ya mageuzi pamoja na kuwahakikishia wawekezaji.