"Where Africa Comes to Stay Informed."
US Edition
"Where Africa Comes to Stay Informed."
Marekani imetangaza kuwa itaziondoa kwa muda Afrika Kusini na Rwanda kwenye mpango wake mkuu wa biashara bila ushuru kwa nchi za Afrika Kusini mwa Jangwa la Sahara. Hatua hiyo, iliyotangazwa Jumatatu na Mwakilishi wa Biashara wa Marekani, Jamieson Greer, itaathiri bidhaa kama vipuri vya magari na mvinyo kutoka Afrika Kusini pamoja na kahawa ya Rwanda.
Greer aliliarifu Bunge la Marekani (Congress) kuwa nchi hizo mbili zitasimamishwa kwenye Sheria ya Ukuaji na Fursa kwa Afrika (African Growth and Opportunity Act – AGOA) kuanzia Januari 1, 2027. Alitaja wasiwasi kuhusu haki za binadamu, rushwa na vitisho dhidi ya maslahi ya Marekani.
“Rais Trump amebaini kuwa serikali za Rwanda na Afrika Kusini zinajihusisha na vitendo visivyoendana na vigezo vya kustahiki vya AGOA,” Greer alisema katika taarifa yake.
Kwa mujibu wa Washington, nchi hizo zinasimamishwa kutokana na “vikwazo vinavyodhoofisha biashara na uwekezaji wa Marekani, na vitendo vinavyotishia usalama wa taifa wa Marekani na maslahi yake ya sera za nje katika ukanda huo.”
Tangu ulipoanzishwa mwaka 2000, AGOA imekuwa nguzo kuu ya ushirikiano wa kiuchumi kati ya Marekani na Afrika, ikiziwezesha nchi zinazostahiki kuuza maelfu ya bidhaa katika soko la walaji la Marekani bila kulipa ushuru.
Afrika Kusini ndiyo imekuwa mnufaika mkubwa zaidi wa mpango huo, ikiuza Marekani bidhaa zenye thamani ya takriban dola bilioni 1.7 za Marekani chini ya AGOA mwaka 2025. Bidhaa zake kuu ni vipuri vya magari, matunda jamii ya machungwa na mvinyo, huku Rwanda ikiuza zaidi kahawa na madini.
Utawala wa Trump tayari umechukua hatua kadhaa dhidi ya Afrika Kusini, ukiishutumu serikali yake kwa kuwanyanyasa Waafrika Kusini weupe — madai ambayo Pretoria inayakanusha. Marekani pia imeikosoa sera ya nje ya Afrika Kusini, hasa kesi ya mauaji ya kimbari iliyoifungua dhidi ya Israel katika Mahakama ya Kimataifa ya Haki (ICJ). Israel inakanusha kufanya mauaji ya kimbari.
Balozi wa Marekani nchini Afrika Kusini aliandika kwenye mtandao wa X: “Inasikitisha kwamba sera za Afrika Kusini zilisababisha kusitishwa kwa AGOA kwa Afrika Kusini.” Aliongeza: “Haya yalikuwa matokeo yaliyotabirika na yaliyoweza kuzuilika, yaliyotokana na serikali ya Afrika Kusini kukataa wasiwasi halisi uliotolewa na Serikali ya Marekani.”
Marekani pia ilieleza wasiwasi kuhusu haki za binadamu na utawala wa sheria nchini Rwanda. Wataalamu wanasema uamuzi huo huenda unahusiana na mzozo wa mashariki mwa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, ambako Washington inadai Rwanda inawaunga mkono waasi.
Marekani tayari imeweka vikwazo kwa watu na taasisi kadhaa za Rwanda, likiwemo jeshi la nchi hiyo na kiwanda kimoja cha kusafisha dhahabu. Tangu mwaka 2018, Rwanda imekuwa chini ya usitishaji wa sehemu unaoizuia kuuza nguo chini ya AGOA, kutokana na ushuru wa bidhaa zinazoingizwa nchini ambao Marekani inauona kuwa kikwazo cha biashara. Hadi sasa, Rwanda haijatoa kauli yoyote.
Wizara ya biashara ya Afrika Kusini ilisema Jumatatu usiku kuwa itazisaidia sekta zitakazoathirika na itaendelea kutafuta fursa za biashara, uwekezaji na manufaa ya kiuchumi ya pamoja na Marekani. “AGOA bado ni muhimu kwa Afrika Kusini, lakini haijumuishi uhusiano mzima wa kiuchumi kati ya Afrika Kusini na Marekani,” wizara hiyo ilisema katika taarifa.
Wizara hiyo iliongeza kuwa ingawa Marekani bado ni mshirika muhimu wa biashara na uwekezaji, itaharakisha juhudi za kupanua masoko yake ya nje. Ilibainisha kuwa mauzo chini ya AGOA ni takriban asilimia 10 tu ya mauzo yake yote kwenda Marekani na asilimia 1 ya mauzo yake yote duniani.
Rais Cyril Ramaphosa naye amesema katika wiki za hivi karibuni kuwa Afrika Kusini inapaswa kujiandaa kuondolewa kwenye mpango huo, na kwamba tayari inafanya hivyo kwa kutafuta masoko mapya na kusaini mikataba ya biashara na washirika kama China.
Mbunge wa ngazi ya juu wa chama cha Democratic katika Kamati ya Ways and Means ya Baraza la Wawakilishi aliukosoa uamuzi wa Trump wa kuiondoa Afrika Kusini. “Ni uamuzi mwingine wa kibiashara unaotokana na kinyongo, unaokwenda kinyume na jinsi sera inayowajibika inavyopaswa kuwa,” alisema Mwakilishi Richard Neal, akitaka maelezo ya kina zaidi “na hatua ambazo Afrika Kusini inaweza kuchukua ili kurejeshwa kwenye mpango huo.”
Ebenezer Obadare, mtaalamu wa Baraza la Mahusiano ya Kigeni (Council on Foreign Relations), alisema Afrika Kusini bado itaweza kuuza bidhaa Marekani, ingawa kwa masharti yasiyo na unafuu, na kwamba hatua hiyo huenda ikazisukuma nchi za Afrika kupanua mikakati yao ya biashara. Aliongeza kuwa hata kama utawala ujao wa Marekani utabadili msimamo, Washington inaweza kukuta Afrika Kusini na nchi nyingine tayari zimepata “fursa mpya na marafiki wapya,” ikiwemo China.
“Sitashangaa kama tayari wana njia mbadala walizoziandaa,” alisema. “Asilimia kumi si idadi ndogo, lakini si asilimia 90, si asilimia 60.”
Comments
0